About

Camp-Cushy-2017-Small-019

De pixel rukt nog steeds op, maar de letter blijft onmisbaar. Woorden ordenen, duiden, brengen ideeën en emoties over, literatuur is de autonoom creërende biotoop binnen dat spectrum, die onze perceptie van de werkelijkheid helpt kleuren en de verbeelding mobiliseert. Als mensen ons vragen waarom Watershed bestaat, dan is ons eerste antwoord: omdat we geloven dat literatuur empathie mobiliseert, omdat het ons helpt je te kunnen verhouden tot de ander. Alleen wordt literatuur daar nog zo weinig breed voor ingezet. Literatuur moet zich niet in een sector of discipline laten snoeren. Dat is korsetterie. Watershed ziet literatuur als een kwaliteit, niet als een genre. Een kwaliteit – onderzoeksdrift, creativiteit en gevoeligheid met woorden, de drang om verbindingen te leggen en te engageren - die ook buiten de literaire en culturele sector van grote waarde is. In dat besef experimenteert Watershed met nieuwe vormen om schrijvers te helpen zichzelf te ontwikkelen en hun werk via verschillende media in contact te brengen met publiek, bedrijven en organisaties.

Watershed is de Zuid-Nederlandse literaire organisatie die vanuit Eindhoven schrijvers helpt hun sporen opvallend te maken en hun talent te ontwikkelen. Niet alleen in de context van het boek of de podiumpresentatie, maar ook daarbuiten, en als onderdeel van andere media. Met talentontwikkelingsprogramma’s (zoals onze zomerresidentie Camp Cushy), op podia, online, in het buitenland, met onze toekomstige internationale literaire werkplaats, het Watershed Writers Workcentre (werktitel).

Volgens een hardnekkige romantische opvatting floreren schrijvers uitstekend in afzondering. Leve het zolderkamertje, al heeft een kelder hun voorkeur. Absint, lekkages en een ongelukkige jeugd schijnen de kans op literair succes te vervolmaken. Wij geloven daar niet in, en willen definitief afscheid nemen van het idee dat artistiek literair succes wordt ingegeven door een door god of lot gegeven talent, dat individueel gecultiveerd dient te worden. Watershed gelooft in de creatieve kracht van de groep en in de voortdurende ontwikkeling van talent, gedurende alle levensfasen.

Watershed heeft de indruk dat veel latent literair talent onbenut blijft. Dat is jammer voor dat talent, maar minstens zo jammer voor publiek en samenleving. We vinden dat teveel literair talent onbenut blijft omdat we teveel vast zitten in dogma’s omtrent talent. Talent zou jong moeten zijn, talent zou bij geboorte een oester zijn die je alleen maar hoeft open te breken, talenten zijn orakels die het geluk en geduld hebben om op z’n tijd een geniale inval uit de lucht te kunnen plukken. Onzin, talent kun je ontwikkelen. We willen mensen bewust maken van het feit dat die mogelijkheid er is en dat je er op allerlei manieren je voordeel mee kunt doen. Daarnaast willen we actiever op zoek naar talent dan wij en andere literaire organisaties tot nu toe deden.

Watershed loves liquid literature, als een antwoord op een liquide samenleving, die kampt met steeds meer liquide waarheden. Op zoek naar houvast bieden onze verhoudingen tot andere mensen via empathie een van de weinige betrouwbare reddingsboeien. Empathie en verbinding zijn de kernwaarden van Watershed, literatuur kan bij de mobilisatie daarvan een centrale rol inspelen. Daarom prediken we radicale empathie, zowel op het podium, online als bij onze talentontwikkelingsactiviteiten. Niet alleen omdat je met literatuur daarmee een bijdrage levert aan connecties in de samenleving, maar ook omdat je er een betere schrijver van wordt.

Educatieve visie

Onze educatieve visie is gestoeld op het uitgangspunt dat talent slechts voor een klein deel is aangeboren, en dat je het kunt ontwikkelen, in welke fase van je leven ook. Daarbij fungeren drie educatieve principes als basis.


1. John Dewey: knowing, doing and being.

Ons belangrijkste educatieve uitgangspunt is afkomstig uit de traditie van de zogeheten progressive educational models in de Verenigde Staten, zoals het vermaarde Black Mountain College, bakermat van veel belangwekkende kunstenaars in de jaren dertig, veertig en vijftig van de vorige eeuw. Belangrijk daarbij zijn de nog steeds actuele denkbeelden van educatiefilosoof John Dewey, en zijn educatieproces gebaseerd op de drie, nauw samenhangende elementen “knowing, doing and being”. Studenten/deelnemers worden geacht te participeren en een actieve houding aan te nemen en worden nadrukkelijk niet gezien als passieve consumenten van informatie. Zelfkennis, onderzoek en bewuste keuzes maken zijn belangrijke kenmerken van het proces. Ons team van facilitators focust zich daarbij sterk op het groepsproces, vanuit een geloof in de creatieve kracht van het collectief. Zie ook punt 3.

2. Critical thinking.

Waarbij ‘critital’ in deze context meer voor ‘onderzoekend’ staat dan voor kritisch. In zijn boek How We Think, definieert John Dewey critical thinking als een voortdurend proces van reflectief denken – om te snelle, eenvoudige oordelen uit te bannen, een gezonde mate van scepsis na te streven, evenals ten alle tijden een open mind. Critical thinking heeft zowel een intellectuele als een emotionele component. Wij zien critical thinking als een manier om zowel intellectueel als emotioneel voorbij de gebaande paden te raken. We dagen onze deelnemers voortdurend uit om te onderzoeken, te bevragen, te prikkelen en te reflecteren op de eigen activiteiten en ontwikkeling. Het ontwikkelen van een authentieke stem op papier is een belangrijk uitgangspunt, zelfonderzoek daarvoor een belangrijk middel.

3. Het idee van de “scenius”

Oftewel het concept van het collectieve genie. Brian Eno ijkte de term, en definieerde het als een plek, een scene waar door collectieve communicatieprocessen en de connectie (in wat voor vorm ook) tussen creatieve, geëngageerde makers individuele ideeën worden gevoed en gestimuleerd. Een proces dat begint met de aanvaarding van de invloed van het collectief op eenieder van ons. Dat mag in de muziek en andere podiumkunsten een gangbaar uitgangspunt zijn, in de meer individueel georiënteerde kunstvormen als beeldende kunst en literatuur is het geloof in de meerwaarde van collectieve samenwerking als onderdeel van het creatieve proces minder evident. Niet dat we verwachten dat schrijvers gezamenlijk aan teksten schrijven, maar we creëren bewust een context van collectief onderzoek en reflectie, van inspiratie, gezamenlijke observatie en debat, omdat we ervan overtuigd zijn dat je daar een betere schrijver van wordt.